18 october:  

Via Deventer - waar wij koffie met Deventer koek genieten bij Ellen - rijden we richting Duitse grens om uiteindelijk (via Osnabrück) in het 30 km. verder gelegen Bad Rothenfelde een week vakantie te houden. Bad Rothenfelde ligt aan het begin van het Teutoburgerwoud.  Vanaf ons huis gerekend (en gereden via Breda/Utrecht) is het slechts 380 km.

Enkele kilometers vóór Bad Rothenfelde ligt het plaatsje Hilter (let aub op de schrijfwijze) waar dit weekend de Ockerfeste gehouden worden: een braderie met een Riesen Floh- und Trödelmarkt, veel eten, drinken en muziek en aandachtvragende middenstanders en liefdadigheidsinstellingen. Nadat we deze braderie bezocht hebben gaan we verder op weg naar ons hotel. Vanwege deze braderie moeten we echter wel 20 km. omrijden en is het nog even zoeken voor we op de kamer zijn.

herfst rondom het hotel	op de hotelkamer	herfst rondom het hotel

19 october:  

Het is nog steeds prachtig herfstweer. We gaan eens kijken hoever we kunnen wandelen, rekening houdend met mijn zweepslag, die ik 3 weken geleden heb opgelopen. Dat is de reden dat we beginnen met een kleine ronde door het bos. We wandelen ruim één uur: ik heb geen last van mijn blessure. dat geeft moed voor de komende dagen!

herfstbos	Annelies	Annelies	"werkplaats" van een makelaar

Omdat we ons gisteren goed vermaakt hebben op de "Ockerfeste" gaan we vandaag opnieuw naar Hilter.
We doen een paar leuke koopjes en genieten van de muziek en gezelligheid.

Pipes- and drums uit .............	..........Osnabrück	nostalgische muzikanten
vervoer per tractor	braderiedrukte	Riesen Floh- und Trödelmarkt

20 october:  

Ook vandaag willen we starten met een wandeling door het bos achter ons hotel. Na een "Köstliches en reichhaltiges Frühstück" trekken we onze wandelschoenen aan, die ons extra steun moeten geven bij het stijgen en dalen in het bos. Via de Bismarckhütte (een horecagelegenehid) komen we aan bij een uitzichttoren. We beklimmen de 120 treden en kunnen zo - ondanks het ietwat nevelige weer - een heel eind over het bos een dal inkijken.

het zicht vanaf 23 meter hoogte

We vervolgen de weg via een ietwat onduidelijke wandelkaart en komen ten noorden van het bos uit terwijl de bedoeling veel meer zuid-oostelijk was. Noodgedwongen gaan we dan ook maar weer het bos in en proberen de weg terug te vinden. Tijdens de wandeling van ruim 2 uur heb ik totaal geen last van mijn zweepslag: dalen, stijgen, trappen lopen, het lukt allemaal geweldig. Bij thuiskomst blijkt echter dat ik tóch het een en ander overbelast heb. Als ik mijn wandelschoenen uit doe zijn mijn kuitspieren danig verkrampt! en loop ik weer als 5 dagen terug. Een afknapper dus!

Ondanks deze tegenslag gaan we deze middag toch maar weer op pad. Warendorf is het doel; een stadje van zo'n 35.000 inwoners moet wel wat te bieden hebben is onze redenering.
arendorf is van oudsher (1826) het centrum van hippisch Münsterland. Toen werd hier door Friedrich Wilhelm III van Pruisen de Nationale Stoeterij gevestigd. En heden ten dage worden hier rond deze tijd nog steeds festiviteiten georganiseerd met de paarden als middelpunt. Warendorf is tijdens de tweede wereldoorlog gespaard gebleven van het oorlogsgeweld zodat er nog heel wat bouwwerken uit het verleden te bezichtigen zijn. Op de foto's staan er hier en daar jammer genoeg nog wat dranktentjes voor van de afgelopen festiviteiten.

Warendorf: paardenstad!	gevel Sint- Laurentiusstrasze	Zwarte Madonna in Sint Laurentiuskirche

Vroeg-Barokke rolwerkgevel 1631	Uithangbord Boekwinkel	17e eeuws pandje, thans reisbureau	trapgevel 1530: sinds 1635 de Löwenapotheke

21 october:  

Hoewel ik niet beter loop dan gisteren (slechter zelfs) gaan we toch naar Bielefeld. Met 325.000 inwoners is Bielefeld de grootste stad van het teutoburgerwoud. Tevens is het de bakermat van Miele en dr. Oetker. Bielefeld bestaat uit een Altstadt en neustadt.. In de Altstadt kun je nog enkele oude geveltjes aantreffen, maar het meeste is verloren gegaan tijdens WO II. Het laat-Gotische Crüwell-Haus met trapgevel is één van de weinig overgebleven oude pandjes. Het staat aan de Altmarkt achter de Merkurbrunnen. 
De Nicolaiskirche is sober m.u.v. het altaarstuk. In het pand tegenover de nicolaiskirche begon Dr. oetker zijn bedrijfje met het maken van bakmeel. Verder is van Bielefeld alleen het winkelbestand noemenswaardig.
's Avonds terug in het hotel nemen we een heerlijke sauna en gaan we nog wat zwemmen.

Altmarkt Bielefeld: Crüwellhaus	Altmarkt Bielefeld: Merkurbrunnen	Altmarkt Bielefeld: gevelhuizen

22 october:  

In 1648 werd in Münster het einde van de 80-jarige oorlog met Spanje beklonken door het tekenen van de Vrede van Münster. Vandaag gaan we hier een bezoekje brengen. Opvallend is de hele rij met gevelhuizen aan de Prinzipalmarkt, in zowel Renaissance als Gotische stijl: het doet bijna wat gekunsteld aan. De meest opvallende gevels zijn die van het raadhuis en de Friedensaal.. De Lambertikirche stond geheel in de steigers en hebben we niet bezocht. Charmant zijn de later aangebrachte poortjes (arcades) aan de Prinzipalmarkt waardoor een passage is ontstaan voor het winkelende publiek. We hebben ons hier best vermaakt door de grote verscheidenheid aan kleine en grote winkels. En een vermelding verdient wat mij betreft ook café ExtraBlatt: qua publiek en presentatie van eten en drinken een trendy tent, maar qua gebouw en inrichting een bruin café: echt sfeervol!

imposant gebouw in Münster	Lamberti-Kirche in de steigers	een toren	pracht uithangbord bij  café Stuhlmacher

diverse  geveltjes  in  Münster:   Renaissance en Gotische stijlen door elkaar.

23 october:  

Van de 3 grotere steden in het Teutoburgerwoud is Osnabrück wel het kleinst (160.000 inwoners). De Sint Peter-Dom met zijn Romaanse en Gotische torens mag van buiten wel imposant zijn, aan de binnenkant valt er niet zo erg veel te beleven aan deze kerk. Alleen een preekstoel en het grote kruis boven het altaargedeelte zijn wat mij betreft het noemen waard. De 14 staties van Jezus lijden zijn als miniscule beelhouwwerkjes van 40 x 40 cm. kleurloos weggewerkt in de pilaren. Indrukwekkender is de galerij rondom het bis- schopskerkhofje. Hier liggen diegenen begraven die voor deze kerk een belangrijke functie vervuld hebben: zowel leken als geestelijk leiders.

Voor de Mariënkirche kunnen we hetzelfde verhaal vertellen: van buiten best interessant, maar van binnen super saai. Deze kerk is vooral sfeerloos gemaakt door zijn glas-in-lood-ramen, waar alleen maar witte en grijze tinten glas  in zitten. Bovendien zijn de banken gemoderniseerd en met rode stof overtrokken.

In de Altstadt zijn nog wel enkele leuke oude pandjes te vinden. Hiervoor moet je naar de Krahnstrasze, Hegerstasze, Mariënstrasze en de Bierstrasze gaan.

Het "Haus Willmann" (1586) is thans een wijnwinkel. In deze Renaissance-gevel is o.m. een verbeelding van Adam en Eva opgenomen.

In Osnabrück staat de Rampendahl-Brauerei

24 october:  

De laatste dag alweer van onze vakantie. Wij blijven vandaag in Bad Rothenfelde waar we in ieder geval de "gradeerwerken" eens gaan bekijken en verder het stadje beter willen leren kennen.
In Bad Rothenfelde leefden vroeger veel mensen van de zoutwinning. Wat nu nog aan zoutwinning doet denken zijn de zgn. gradeerwerken. Dat zijn 10 meter hoge houten wanden waarlangs het water uit de zoutwaterbronnen loopt. Het water verdampt onderweg en de zoutkristallen zetten zich vast op de wanden. Hierdoor ontstaat een hoge zoutconcentratie. Bad Rothenfelde bezit twee van deze gradeerwerken. De oudste (1776) is 175 meter lang. De langste meet 412 meter en is in 1818 gebouwd. Momenteel zijn beide gradeerwerken in renovatie (kosten € 500.000).

lengte van de "zout"muur	hoogte van de "zout"muur	detail	detail

Hotel "Haus Deutsch Krone" - Bad Rothenfelde   (de laatste dag ging het sneeuwen)